Bası yarası, halk arasında “yatak yarası” olarak adlandırılır. Özellikle yaş grubu olarak, 70 yaş üstünde %70 oranında görülen bir durumdur. Bir hastaneye yatan hastalarda, o tedavi esnasında yatarken bası yarası oluşması insidansı, aslında hastanenin kalitesinin göstergesidir. Bu insidans, tüm gelişmiş ülkelerde yaklaşık %10 civarındadır. Eğer bası yarası oluşma oranı, bunun çok üstündeyse, bu hastanenin bakım kalitesi düşüktür diyebiliriz.

Özellikle bacakları felçli olan veya alt ekstremetilerinde basıncı hissedemeyen hastalarda, ağrılı yaralar oluşur. Bunu şuna benzetebiliriz: bir hortumla su aktığını düşünelim ve bu suyun belli bir basıncı var. Bunun üstüne, içindekinden daha yüksek bir basınç oluştuğu zaman, içerideki akım durur. Bunu aynen damarlara benzetmek mümkündür. Basınç sebebiyle damarların dokuları besleyememesi söz konusu olunca, yaralar oluşmaya başlar. Bunun sonucunda da oluşan yara, en az derinin yüzeyinde gözükür. Tıpkı buzdağı gibi, tabana doğru gittikçe daha da büyük olarak ortaya çıkar.

Bu yaralar özellikle çıkıntılı ve kemikli bölgelerde meydana gelir, omuz, kuyruk sokumu kemiği, topuklar gibi alanlarda, yattığı pozisyona bağlı olarak meydana gelir. Otururken ise oturma yerlerinde oluşan yaralardır.

Bası Yarası Tedavisi

Bası yarası konusunda asıl amaç, oluşmasını engellemektir. Tüm stratejiler de bunun üzerine kuruludur. Bir bası yarası, 24-48 saat arasında oluşur. Özellikle hastane içinde de tüm bakım hizmetleri buna göre planlanmıştır. Belli pozisyonları hastanın sık değiştirmesi, yara olabilecek bölgelerin kontrol edilmesiyle yaranın oluşması engellenebilmektedir. Ancak yine de yara oluşursa, tedavi, yara oluştuktan hemen sonra daha kolaydır. Hastayı yara oluştuktan hemen sonra tedaviye almak gerekiyor. Tüm bunlara rağmen yine de tedavi gerçekleşmezse, hastanın genel durumuna çok dikkat etmek ve genel durum tedavisi yapmak gerekiyor. Buna sistemik tedavi diyebiliriz. Tansiyonu, şekeri, beslenmesi vb her türlü durumları tedavi etmek gerekiyor. Yara yine de oluşur ve derinleşirse, bu sefer ameliyat yapmak gerekiyor. Bası yarasının ameliyatla tedavisi mümkündür. Tüm hastanelerde, plastik cerrahlar tarafından bası yaraları tedavi edilebilmektedir.

Bası Yaraları Ve Yara Bakımı

Deride meydana gelen iyileşmesi zor yaraların kapatılması Plastik cerrahinin konusudur. Derin ve geniş yaralar kendi kendine çok zor kapanacağından dolayı bu yaraların uygun bakımlarının yapılması ve bazı ameliyatlar ile kapatılması gerekmektedir. Sağlığı bozulan dokuların temizlenmesi ve iyileştirilmesi ilk olarak yara bakımı ile başlar. Günümüzde yaralara özgü birçok değişik pansuman materyali ve yara bakım yöntemi bulunmaktadır. Plastik cerrahlar bu yaraların ele alınması, hangi pansuman yönteminin seçilmesi gerektiği ve yaranın ameliyat ile temizlenmesi ardından da ameliyat ile kapatılması aşamalarında sizlere yol gösterecektir.

Yara Bakımında Hangi Yöntemler Daha Sıklıkla Kullanılır?

Yara bakımının ilk tedavisi ölü dokuların yaradan uzaklaştırılması yani Debridman işlemidir. Ölü dokular yaradan uzaklaştırıldıktan sonra geride kalan dokunun ne olduğu ve kalitesine uygun olarak bir yara bakım yöntemi seçilir. Basit pansuman yöntemlerinden, teknolojik biyomateryallere, Vakum kapama tedavisi gibi komplike cihazlara, hiperbarik oksijen tedavilerine ve kök hücre tedavilerine kadar uzanan çok geniş bir yelpazede yara bakım yöntemleri vardır. Bu ürünlerin çok çeşitlilikte olması kafanızı karıştıracağından doktorunuzun sizin için seçtiği yönteme güvenip uymanız tavsiye edilir.

Bası Yarasının Nedeni Nedir?

Bası yaraları hareket kabiliyeti ortadan kalkmış insanlarda sürekli aynı bölgeye uygulanan bası nedeniyle derinin dolaşımının bozulmasından dolayı oluşurlar. İleri dönem nörolojik rahatsızlıklar, geçirilmiş felçler, geçici de olsa bilinç kayıpları, his kayıpları ve bazı ameliyatlar sonrasında uygun olmayan alçı veya bakım nedeniyle bazı bölgelerde basıya maruziyet görülebilir. Bası yaraları genellikle kemik çıkıntılar ile zemin arasında kalan deri alanında gözlenir. Bası yaraları derin dokulardan başlar. Bu nedenle dışarıdan bakıldığında çok küçük görünen yaralar derinde tahmin edilenden çok daha büyük genişlikte olabilir.

Bası Yaralarında Hangi Ameliyatlar Yapılabilir?

Bası yaralarına uygulanacak tedavi hastalığın evresine, yaranın boyutlarına ve hastanın sağlık durumuna göre karar verilir. Örneğin geçici bir rahatsızlık nedeniyle oluşmuş yüzeyel yaralarda sadece yara bakımı ile iyileşme sağlanabilecek iken derin yaralarda hastanın sağlık durumu da elveriyorsa Flep Cerrahisi uygulanmalıdır. Genellikle hastanın yara bölgesine yakın alanlardan dokuların ilerletilerek veya taşınarak uygun kalınlık ve kalitedeki dokular ile yaranın kapatılması sağlanacaktır. Hastanın daha önce de ameliyatlar geçirmiş olması ve genel sağlık durumu yapılacak olan ameliyatta risklere neden olabilir. Bu nedenle hastanın ek hastalıkları açısından da uygun branşlar tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.